Uluslararası SEO Nedir? Hreflang, x-default ve İki Alan Adında 9 Dil
Uluslararası SEO, bir web sitesinin farklı dil ve ülke sürümlerini arama motorlarına doğru tanıtma işidir. Amaç, Almanca arayan kullanıcıya Almanca sayfanın, Türkiye'den arayan kullanıcıya Türkçe sayfanın çıkmasıdır. Bunun için 4 parça birlikte kurulur: alan adı yapısı, hreflang etiketleri, canonical adresler ve dil yönlendirmesi. Parçalardan biri yanlış kurulursa arama motoru sürümlerden birini dizine almaz ya da yanlış ülkeye yanlış dili gösterir.
Bu yazıda her parçayı, 9 dili 2 alan adına dağıtan gerçek bir kurgu üzerinden anlatıyoruz: ticari araç parçası üreticisi Vaden için kurduğumuz vaden.com.tr ve vadenoriginal.com yapısı.
Uluslararası SEO hangi sorunu çözer?
Çok dilli bir sitede aynı ürün 9 ayrı adreste yayınlanır. Arama motoru için bu 9 sayfa, metinleri farklı olsa da aynı şeyi anlatan sayfalardır. Hangisinin hangi kullanıcıya gösterileceğini sayfanın kendisi söylemezse 3 sorun çıkar:
- Yanlış dil sonuçta görünür. İspanya'dan arayan kullanıcı İngilizce sayfayla karşılaşır ve siteden çıkar.
- Bölge sürümleri birbirini ezer. Aynı dilin bölge sürümleri (en-US ve en-GB gibi) birbirinin kopyası sayılır; hreflang yoksa arama motoru birini seçer, diğerini sonuçlardan çıkarır.
- Yanlış canonical sürümü siler. Almanca sayfa canonical olarak İngilizce sayfayı gösterirse Almanca sürüm dizine girmez.
Türkçede bu işin aranan adı "uluslararası SEO"dur; İngilizcede "international SEO" ya da "multilingual SEO" olarak geçer. "Global SEO" da aynı konuyu anlatır.
Alan adı yapısı: ccTLD, alt alan adı, alt dizin ya da ayrı gTLD
İlk karar, dil ve ülke sürümlerinin hangi adreslerde duracağıdır. Google'ın çok bölgeli siteler rehberi seçenekleri artı ve eksileriyle sıralar. Pratikte 4 yapı kullanılır:
- Ülke alan adı (ccTLD): ornek.com.tr, ornek.de. Ülke sinyali en güçlü yapıdır. Her alan adı ayrı yönetilir ve bağlantı gücü alan adları arasında bölünür.
- Alt alan adı: de.ornek.com. Kurulumu kolaydır; ülke sinyali ccTLD kadar net değildir.
- Alt dizin: ornek.com/de/. Tek alan adı, tek bağlantı profili, tek sunucu. Dil sürümleri ana alan adının gücünü paylaşır.
- Ayrı gTLD: ornek.com yanında markaorijinal.com gibi ikinci bir genel alan adı. Yerel marka ile global marka ayrı konumlanacaksa kullanılır.
Google, dil bilgisini URL parametresiyle taşımayı (?lang=de) önermez. Seçim teknik değil ticari bir karardır: hangi pazarda hangi marka adıyla görüneceğinize göre verilir.
Örnek kurgu: vaden.com.tr ve vadenoriginal.com
Vaden için önce Türkiye pazarına vaden.com.tr sitesini kurduk. Ardından global pazar için Vaden Original alan adını ekledik. Sonuç karma bir yapı oldu:
- Türkçe, ülke alan adında: www.vaden.com.tr/tr/
- 8 dil (İngilizce, Almanca, İspanyolca, Fransızca, Portekizce, Rusça, Lehçe, İtalyanca), ayrı bir gTLD'nin alt dizinlerinde: www.vadenoriginal.com/en/, /de/, /es/ ve diğerleri
Her ürün 9 dilde yayında; dil başına yaklaşık 12.500 ürünle 12.500 × 9 = yaklaşık 112.500 ürün sayfası ediyor. Bu ölçekte hreflang, canonical ve yönlendirme elle yönetilemez; kuralların sayfaları üreten sistemin içinde olması gerekir. Projenin tamamını Vaden Otomotiv vaka çalışmasında anlattık.
Hreflang etiketi nasıl çalışır?
Hreflang, bir sayfanın diğer dil sürümlerini arama motoruna bildiren işarettir. Google'ın yerelleştirilmiş sürümler belgesi 3 yöntem tanımlar: HTML'de <link> etiketi, HTTP başlığı ya da XML site haritası. Hangisi seçilirse seçilsin 3 kural değişmez:
- Her sürüm kendini de listeler. Türkçe sayfa, Türkçe sürümü de hreflang kümesinde gösterir.
- İşaret karşılıklıdır. A sayfası B'yi gösteriyorsa B de A'yı göstermelidir. Google, karşılığı olmayan işareti yok sayar.
- Dil kodu standarda uyar. Dil ISO 639-1 (tr, de, en), bölge ISO 3166-1 alpha-2 (TR, DE, US) biçiminde yazılır. Etiketin söz dizimi RFC 5646 ile tanımlanan BCP 47 dil etiketidir.
Vaden ürün kataloğunun kök sayfasında hreflang kümesi, sadeleştirilmiş hâliyle şöyle görünüyor:
<link rel="alternate" hreflang="tr" href="https://www.vaden.com.tr/tr/urunler" />
<link rel="alternate" hreflang="en" href="https://www.vadenoriginal.com/en/products" />
<link rel="alternate" hreflang="de" href="https://www.vadenoriginal.com/de/produkte" />
<link rel="alternate" hreflang="es" href="https://www.vadenoriginal.com/es/productos" />
<link rel="alternate" hreflang="fr" href="https://www.vadenoriginal.com/fr/produits" />
<link rel="alternate" hreflang="pt" href="https://www.vadenoriginal.com/pt/produtos" />
<link rel="alternate" hreflang="ru" href="https://www.vadenoriginal.com/ru/produkty" />
<link rel="alternate" hreflang="pl" href="https://www.vadenoriginal.com/pl/produkty" />
<link rel="alternate" hreflang="it" href="https://www.vadenoriginal.com/it/prodotti" />
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://www.vadenoriginal.com/en/products" />Her ürün sayfasında 9 dil etiketi ve 1 x-default, toplam 10 satır. Kümenin iki alan adına yayılması sorun değildir: hreflang alan adları arasında çalışır. Yaklaşık 112.500 ürün sayfası × 10 satır, 1 milyonu aşkın hreflang bağlantısı eder. Bu ölçekte küme elle değil, sayfaları üreten sistemden kurulmalı ve düzenli bir taramayla doğrulanmalıdır.
Dil kodunda sık yapılan 2 hata var: İngiltere için "en-UK" yazmak (doğrusu "en-GB") ve bölgeyi tek başına yazmak ("TR" dil kodu değildir). W3C'nin dil etiketi seçme rehberi hangi durumda bölge alt etiketinin gerektiğini örneklerle açıklar. Vaden'de bölge alt etiketi kullanmadık: her dil tek sürümle yayında ve Meksika'daki İspanyolca konuşan alıcı ile İspanya'daki alıcı aynı sayfayı görüyor.
x-default hangi sayfayı göstermeli?
x-default, kullanıcının dili kümedeki hiçbir dille eşleşmediğinde gösterilecek sayfadır. Japonca tarayıcı kullanan bir alıcı Vaden'in ürün sayfasını aradığında, 9 dilin hiçbiri Japonca olmadığı için x-default sürümü görür.
x-default için 2 yaygın seçim vardır: dil seçme sayfası ya da en geniş kitleye hitap eden dil. Vaden'de x-default İngilizce sürümü gösteriyor, çünkü 110'dan fazla ülkeye ihracat yapan bir üreticinin ortak ticaret dili İngilizce.
Alan adları arasında canonical nasıl kurulur?
Canonical, bir sayfanın asıl adresini bildirir. Uluslararası sitelerde kural basittir: her dil sürümü kendini canonical gösterir. Almanca sayfanın canonical'ı İngilizce sayfayı gösterirse arama motoru Almanca sayfayı İngilizcenin kopyası sayar ve dizine almaz; hreflang işareti de boşa gider. Google'ın kopya URL'leri birleştirme belgesi de hreflang kullanan sitelerde canonical sayfanın aynı dilde seçilmesini ister.
Birden fazla alan adı kullanan yapılarda her dil sürümünün canonical adresi, o sürümün kendi alan adını göstermelidir. Canonical başka bir alan adındaki sürümü gösterirse arama motoru o sürümü kopya sayar. Diğer dillere ise yalnızca hreflang ile bağlanılır.
Aynı sayfa iki alan adında birden yayınlanmamalıdır: bir dil öneki yanlış alan adında istenirse, istek kalıcı 301 ile doğru alan adındaki aynı adrese gitmelidir. Var olmayan adresler ise 404 dönmelidir; alakasız bir sayfayı 200 koduyla döndürmek arama motoru tarafından soft-404 olarak işaretlenir. Google'ın yönlendirme belgesi, kalıcı taşımada 301 ya da 308 kullanılmasını önerir.
Yerelleştirilmiş URL yolları dil sinyalini güçlendirir
URL'deki kelimeler de sayfanın dilini anlatır. /de/products adresi dil önekiyle Almanca, yoluyla İngilizce konuşur. Vaden'de ürün kataloğu Türkçede /tr/urunler, İngilizcede /en/products, Almancada /de/produkte, İtalyancada /it/prodotti adresinde duruyor; her dil kendi kelimesini taşıyor.
2 ayrıntı önemli. Birincisi, Kiril ya da Arap alfabesiyle yazılan bir URL paylaşıldığında yüzde kodlamasıyla okunmaz bir diziye dönüşür; Latin harf çevirisi (/ru/produkty gibi) okunur bir adres üretir. İkincisi, ürün adresinin son parçası de o dilin ürün adından üretilmelidir; adres değişirse eski adres 301 ile yenisine taşınmalıdır.
Otomatik dil yönlendirmesinin SEO tuzakları
Ziyaretçiyi otomatik olarak kendi diline göndermek cazip görünür. Tarayıcı, tercih ettiği dili RFC 9110'un Accept-Language başlığıyla bildirir; ülke bilgisi de IP adresinden çıkar. Sorun arama motoru botunda başlar. Google'ın yerel ayara uyarlanan sayfalar belgesine göre Googlebot varsayılan olarak ABD merkezli IP adreslerinden tarar ve Accept-Language göndermez. Ziyaretçiyi IP'ye göre yönlendiren bir site Googlebot'u çoğu taramada İngilizce sürüme gönderir ve diğer dillerin taranmasını engeller.
Google aynı nedenle, kullanıcıyı algılanan diline göre otomatik yönlendirmek yerine dil sürümleri arasında görünür bağlantı vermeyi önerir. Yönlendirme yine de yapılacaksa 4 kuralla sınırlanmalıdır:
- Arama motoru botları yönlendirilmez. Bot, istediği adresin içeriğini alır.
- Yalnızca giriş noktası yönlendirilir. Kök adres (/) yönlendirmeye girer; bir ürün sayfasına doğrudan gelen kullanıcı o sayfada kalır.
- Yönlendirme geçicidir. Kök yönlendirmesi 302 döner, 301 değil; cevap soranın kim olduğuna göre değişir.
- Varsayılan dil tanımlıdır. Ülke ve tarayıcı dili hiçbir sürümle eşleşmezse en geniş kitleye hitap eden dil açılır.
Her sayfada dil değiştirme menüsü de bulunmalıdır. Yönlendirme yanlış tahmin ederse kullanıcı tek tıkla doğru dile geçebilir.
Çevirisi olmayan dil hreflang kümesinden çıkarılmalı
Çok dilli bir sitede her içerik aynı anda her dile çevrilmez. Bir içerik yalnızca 2 dilde yayınlanmışsa hreflang kümesi 2 satır olmalıdır. Kümeye çevirisi olmayan bir dil için adres eklenirse o adres ya 404 döner ya da o dilin liste sayfasına gider. İki durumda da o sayfa geri bağlantı vermez, karşılıklılık kuralı bozulur ve Google o işareti yok sayar.
Bunun için hreflang kümesini üreten sistem, her dil için çeviri adresinin gerçekten var olup olmadığını kontrol etmeli ve olmayan dili kümeye hiç eklememelidir.
İki alan adını yapay zeka tarayıcılarına llms.txt ile tanıtmak
İki alan adlı bir markada risk, iki sitenin iki ayrı firma sanılmasıdır. llms.txt, bir sitenin içeriğini dil modelleri için düz metinle özetleyen, site kökünde duran bir dosyadır. İki alan adlı bir markada bu dosya iki alanda da yayınlanmalı ve iki sitenin aynı firmaya ait olduğunu, hangi dilin hangi alan adında durduğunu açıkça yazmalıdır. Yapay zeka arama motorlarında görünürlüğün geri kalanını GEO yazımızda anlattık.
Uluslararası SEO sonuçları nasıl ölçülür?
Uluslararası SEO'nun ölçüsü toplam trafik değil, ülke kırılımıdır. Doğru kurulmuş bir yapıda her dil sürümü kendi pazarında sıralama alır. Ölçüm için 3 adım yeterli:
- Ülke bazında organik kelime sayısı. Her alan adını ayrı ölçün ve kaç ülkede kelime aldığına bakın.
- Search Console'da ülke filtresi. Her dil sürümünün gösterimlerinin o dilin konuşulduğu ülkelerden gelip gelmediğini kontrol edin.
- Hreflang karşılıklılık taraması. Bir tarama aracıyla her sayfanın kümesinin karşılıklı olduğunu ve 404 ya da yönlendirme dönen adres içermediğini doğrulayın.
Vaden'de tablo şöyle: Ahrefs verilerine göre (Eylül 2026) vadenoriginal.com 57 ülkede organik kelime alıyor. Toplam 573 kelimenin 195'i ilk 3 sırada. ABD'de 203 kelime (54'ü ilk 3'te), Brezilya'da 56, Meksika'da 55, Peru'da 38, Rusya'da 34, Polonya'da 29, İspanya'da 24 kelime var. Türkiye sitesi vaden.com.tr ise 762 organik kelimeye sahip ve bunların 193'ü ilk 3'te. Ülke listesi sitenin dilleriyle örtüşüyor: İspanyolca konuşulan Meksika, Peru ve İspanya, Portekizce konuşulan Brezilya, Rusça ve Lehçe pazarlar ayrı ayrı görünüyor.
Uluslararası SEO kurmadan önce cevaplanması gerekenler
- Hangi pazarlar, hangi diller? Dil ve ülke aynı şey değildir. Tek bir İspanyolca sürüm, İspanya'dan Meksika'ya ve Peru'ya kadar İspanyolca konuşulan pazarların tümüne birden hitap eder; bölgeye özel sürüm yalnızca fiyat, mevzuat ya da ürün gamı farklıysa gerekir.
- Tek alan adı mı, birden fazla mı? Yerel marka ile global marka ayrı konumlanacaksa ikinci alan adı anlamlıdır. Değilse alt dizin daha az bakım ister.
- Çeviri akışı nasıl işleyecek? Yeni bir ürün ya da yazı eklendiğinde hangi dillerin ne zaman yayına gireceği ve eksik çevirinin kümeden nasıl çıkacağı baştan belirlenmelidir.
- URL segmentleri çevrilecek mi? Çevrilmiş adresler dil sinyalini güçlendirir; yeni dil eklemenin maliyeti baştan planlanmalıdır.
- Yönlendirme yapılacak mı? Yapılacaksa arama motoru botları ve iç sayfalar yönlendirmenin dışında kalmalıdır.
- Nasıl ölçülecek? Ülke kırılımını gösteren bir araç ve düzenli hreflang taraması yayından önce hazır olmalı.
Sıkça Sorulan Sorular
Uluslararası SEO nedir?
Uluslararası SEO, bir sitenin dil ve ülke sürümlerini arama motorlarına doğru tanıtarak her kullanıcıya kendi dilindeki sayfanın gösterilmesini sağlama işidir. 4 parçadan oluşur: alan adı yapısı, hreflang etiketleri, canonical adresler ve dil yönlendirmesi.
Hreflang nedir?
Hreflang, bir sayfanın diğer dil ve bölge sürümlerini arama motoruna bildiren işarettir. HTML'de link etiketi, HTTP başlığı ya da XML site haritasıyla eklenir. İşaret karşılıklı olmalıdır; A sayfası B'yi gösteriyorsa B de A'yı göstermelidir.
x-default ne işe yarar?
x-default, kullanıcının dili hreflang kümesindeki hiçbir dille eşleşmediğinde gösterilecek sayfayı belirler. Dil seçme sayfası ya da en geniş kitleye hitap eden sürüm seçilir. Vaden'de 9 dilli kümenin x-default sürümü İngilizcedir.
Farklı alan adlarındaki sayfalar aynı hreflang kümesinde yer alır mı?
Evet. Hreflang alan adları arasında çalışır. Vaden'de Türkçe sayfa vaden.com.tr'de, diğer 8 dil vadenoriginal.com'da duruyor ve her ürün sayfası 2 alan adındaki 9 sürümün tamamını listeliyor. Koşul, her sayfanın kendi alan adında kendini canonical göstermesidir.
Ziyaretçiyi IP adresine göre otomatik yönlendirmek SEO'ya zarar verir mi?
Botlar da yönlendirilirse verir. Googlebot varsayılan olarak ABD merkezli IP adreslerinden tarar ve Accept-Language göndermez. Ziyaretçiyi IP'ye göre yönlendiren bir site Googlebot'u çoğu taramada İngilizce sürüme gönderir ve diğer dillerin taranmasını engeller. Google otomatik yönlendirme yapmamayı önerir. Yönlendirme yapılacaksa botlar dışarıda bırakılmalı, yalnızca giriş noktası 302 ile yönlendirilmeli ve her sayfada dil değiştirme bağlantısı olmalıdır.
İki alan adında 9 dilli bu yapının tamamını, ERP entegrasyonu ve ürün sayfası ölçeğiyle birlikte Vaden Otomotiv vakasında inceleyebilirsiniz. Sitenizin dil ve ülke sürümlerini konuşmak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Örnekteki siteler: Global → vadenoriginal.com · Türkiye → vaden.com.tr
